བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཟབ་དཀོན་མཆོག་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ། རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོ།
བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཟབ་དཀོན་མཆོག་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ། རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོ།
༁ྃ༔ ༔བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཟབ་དཀོན་མཆོག་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ༔
སྔོན་འགྲོ་བཞི་སྦྱོར་ནི༔ དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ༔ འཆི་བ་མི་རྟག་པ༔ ལས་རྒྱུ་འབྲས༔ འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ༔ དེ་ལ་ཐོག་མར་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདི༔ ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ༔ ཞི་བ་ལྷའི་ཞལ་ནས༔ དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ༔ སྐྱེས་བུས་དོན་སྒྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ༔ གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབ་ན༔ ཕྱིས་ནས་ཡང་དག་འབྱོར་པར་ག་ལ་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་དལ་བ་བརྒྱད་ནི། སྡུད་པ་ལས༔ མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤངས་དེ་ཡིས་དལ་བ་རྟག་ཏུ་རྙེད༔ ཅེས་གསུངས༔ མདོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས༔ དམྱལ་བ་ཡི་
དྭགས་དུད་འགྲོ་དང༔ ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི༔ ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ༔ ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད༔ ཅེས་གསུངས༔ འདི་དག་ཇི་ལྟར་མི་ཁོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན༔ དམྱལ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༔ ཡི་དྭགས་ནི་སེམས་ཚིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༔ དུད་འགྲོ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང༔ དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང༔ ཁྲེལ་མེད་པས་རྒྱུད་མ་རུངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར༔ ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ༔ ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི༔ གནས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ནས་དགེ་བ་ལ་འབད་
མི་ཁོམ་པའོ༔ དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ལ་དལ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ༔ མི་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང༔ ཀླ་ཀློ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་འཕྲད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ༔ ལོག་ལྟ་ཅན་ནི༔ དགེ་བ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་རྒྱུར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ༔ སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ནི༔ བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ༔ ལྐུགས་པ་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ༔ དེ་ལྟར་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི༔ དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ༔ འབྱོར་པ་ནི་རང་གི་འབྱོར་པ་ལྔ༔ གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ༔ དེ་ལ་རང་གི་འབྱོར་པ་ལྔ་ནི༔ ཇི་སྐད་དུ༔ མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང༔ ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད༔ ཅེས་པ་རྣམས་སོ༔ དེ་ལ་མི་ཉིད་ནི༔ མི་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ༔ སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའོ༔ ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི༔ སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་དུ་ཡོད་པའི་སར་སྐྱེས་པའོ༔ དབང་པོ་ཚང་བ་ནི༔ གླེན་པ་དང་ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ༔ དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྐལ་པ་ཡོད་པའོ༔ གནས་ལ་དད་པ་ནི༔ སྟོན་པས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་
འདུལ་བ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལ་དད་པའོ༔ ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ནི༔ ཚེ་འདི་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་མ་བྱས་པའོ༔ གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལྔ་ནི༔ སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དང༔ དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང༔ ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པ་དང༔ ཆོས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང༔ གཞན་གྱི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའོ༔ དེ་ལྟར་རང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ༔ དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་རྣམ་གཉིས་འཛོམ་པ་དེ་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ༔ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྟེ༔ རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ༔ ཕན་འདོགས་ཆེ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ༔

大圆满教法极深宝集支分共同前行
持明大师嘉村宁波著
༁ྃ༔ ༔名为大圆满教法极深宝集支分共同前行
四种前行是：思维暇满难得、死亡无常、业因果、轮回苦。首先，这珍贵的暇满人身极为难得。寂天菩萨说："此暇满极难得，既已得此修行身，若此生不修善法，后世何能再获得？"
关于八种闲暇，《宝云经》中说："远离八无暇，常得闲暇身。"《念处经》中说："地狱饿鬼与畜生，边地长寿天，邪见佛不出，愚哑为八无暇。"
为何称为无暇？地狱恒常苦痛故，饿鬼心常焦灼故，畜生极为愚痴故，这三者皆无惭无愧，心性顽劣，故无修法机会。长寿天执着安乐境界，无暇修善。如是，六道众生皆无闲暇。即使为人，若生边地难遇圣者故，邪见者不见善为天界与解脱之因故，生于佛不出世之处无人教导善恶故，愚哑者不能自辨正邪教法故。远离这八种情况称为具足闲暇。
丰满具足分自圆满五种与他圆满五种共十种。自圆满五种如云："人身生中土，诸根具足，业不邪，信仰正法。"人身是与人类同等，具男女根。生于中土是生于能依止圣者之地。诸根具足是非愚痴哑，有修善法缘分。信仰正法是信佛所说之正法、白法。业不邪是此生未造五无间罪。
他圆满五种是：佛陀出世、宣说正法、正法住世、随顺正法修行、他人慈悲摄受。
如是，具足自他十种圆满者称为具足丰满圆满。具足闲暇与圆满二者称为珍贵人身。为何称为珍贵？因与如意宝相似：难得故称珍贵，利益大故称珍贵。


 དེ་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས༔ མི་འགྱུར་བ་ནི་དཀའ་བ་སྟེ༔ མི་སྲོག་ཐོབ་པའང་དཀའ་བ་ཡིན༔ དམ་པའི་ཆོས་ཐོབ་དཀའ་བ་སྟེ༔ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་དཀའ་བ་ཡིན༔ ཞེས་གསུངས༔ དཔེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་ན༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས༔
རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེང་གཉའ་ཤིང་གི༔ བུ་གར་རུ་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར༔ མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀར་གསུངས༔ ཞེས་པ་ལྟར་རོ༔ གང་ཟག་ནི༔ ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ༔ ཕན་འདོགས་ཆེ་བ་ནི༔ སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མཱིའི་ཞལ་ནས༔ གང་ཞིག་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་མཐར་འབྱིན་ཞིང༔ བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་བྱེད་ལ༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེས་ལྷག་པའི༔ མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད༔ བདེ་གཤེགས་ལམ་བརྟེན་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་ཆས་གྱུར་ཅིང༔ སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡིས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའི༔ ལམ་དེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཡིས་མི་རྙེད་ལྷ་མིན་དང༔ མཁའ་ལྡིང་ཤ་ཟ་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེས་མིན༔ ཞེས་གསུངས་པས༔ དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་འདིས༔ མི་དགེ་བ་སྤང་ནུས་པ༔ དགེ་བ་སྒྲུབ་ནུས་པ༔ འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་ནུས་པ༔ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་བགྲོད་ནུས་པ༔ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ༔ ཞི་བ་ལྷས༔ མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི༔ སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ༔ ཅེས་གསུངས་པས༔ དལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཏེ༔ དེ་ཉིད་ལས༔ གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་
བས༔ རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག༔ ཅེས་པ་དང༔ འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་ནས་ནི༔ བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན༔ འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ༔ འདི་ལས་བླུན་པའང་གཞན་མེད་དོ༔ ཞེས་པ་དང༔ མདོ་ལས༔ ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའི་དལ་འབྱོར་ཐོབ་དུས་འདིར༔ གཏན་གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་ལ་མི་སྒྲིམ་པར༔ སྙོམ་ལས་དོན་མེད་བྱ་བས་གཡེང་བྱེད་ན༔ དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྙིང་ཡོད་ཇི་ལྟར་ཡིན༔ དུས་འདིར་འབད་ན་གཏན་གྱི་བདེ་ཐོབ་ཅིང༔ མ་འབད་སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས༔ གཏན་གྱི་བདེ་སྡུག་གདམ་དུ་ཡོད་དུས་འདིར༔ མི་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་འདིར་འབད་པར་རིགས༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་ཕན་འདོགས་ཆེ་ཡང༔ འཇིག་པར་ཤིན་ཏུ་སླ་སྟེ༔ ཚེ་སྲོག་ལ་གསོས་འདེབས་མཁན་ནི་མེད༔ འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང༔ དུས་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར་རོ༔ དེ་ལྟར་ཡང་སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས༔ བདེ་བར་སྡོད་པ་རིགས་མ་ཡིན༔ བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས༔ དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ༔ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ༔ ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ནི༔ ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས༔
བསགས་པ་ཀུན་གྱི་མཐའ་འཛད་ཅིང༔ བསླང་བའི་མཐའ་མ་འགྱེལ་བར་འགྱུར༔ འཕྲད་པའི་ཐ་མ་འབྲལ་བ་སྟེ༔ གསོན་པའི་ཐ་མ་འཆི་བར་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔

关于难得的解释：
菩萨藏经中说："世间无常实难得，获得人命亦难得，获得正法甚难得，佛陀出世亦难得。"
难得之譬喻如《入行论》所言："故佛世尊说，如大海漂浮木轭孔，海龟颈恰入，人身极难得。"
对于众生而言，三恶道众生难以获得人身。
关于利益之大，论师月官大师说："若得此身能令轮回大海尽，亦能播撒殊胜菩提善种子，较之如意宝珠功德更殊胜，谁人会使此人身成无果？依止善逝道路引导众生者，具大心力之人所获得此道，天龙阿修罗及金翅鸟、罗刹、紧那罗、饿鬼皆不得。"
以此暇满人身，能断恶修善，能超越轮回大海，能行菩提之道，能证得圆满佛果。
寂天菩萨说："依靠人身船，能度大苦海。"因此，应使所获暇满具有意义。
同论中又说："此船后难得，愚者勿睡眠。"又说："既得如是闲暇身，我若不修善法习，无有比此更欺诳，亦无比此更愚痴。"
经中说："获得极难得暇满之时，若不精进成办永恒安乐，反被懈怠无义之事所扰，此人岂是有心之人？此时若勤获永恒安乐，不勤则漂流痛苦轮回海；在可选永恒苦乐之时，若为人者此时应当勤。"
虽然如此难得且利益巨大，但却极易毁坏：生命无人能够维护，死亡因缘众多，时间刹那不停故。
《入行论》中说："今日虽不死，安逸实不宜；我将成无有，彼时必定至。"
一般而言，诸有为法皆无常。佛陀告诉比丘们："诸比丘，一切有为法皆无常。"
无常之理，《法句譬喻经》中说："积聚终有尽，高处终坠落，相聚终别离，生者终归死。"


 དེ་ཡང་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་མི་རྟག་སྟེ༔ ཆགས་འཇིག་སྣ་ཚོགས་བྱེད༔ ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་འགྱུར་ཞིང་གནས་སྐབས་མི་གཅིག་པར་འགྲོ༔ ཉི་ཟླ་འཆར་ནུབ་སོགས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་རྟག༔ ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་སྟེ༔ འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས༔ སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ༔ འགྲོ་བའི་སྐྱེ་འཆི་གར་ལ་ལྟ་དང་མཚུངས༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡུན་རིང་པོར་མི་སྡོད༔ ནམས་ཀྱང་འཆི་དགོས་ཤིང༔ མི་འཆི་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད༔ ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་མི་འཆི་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཡང་བརྣང་སྟེ་འཆི་བ་ཡོད༔ རྫས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་རང་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཡིན་ཡང༔ དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཐོབ་ཤ་ལ་འཆི་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད༔ ཚེ་མི་སྡོད་པ་ནི༔ ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ནམ་སྤོས་རྒྱའི་ཚིགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོང་མེད་པར༔ ཚེ་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༔ སྣོན་པ་གུད་ནས་ཡོང་མེད་ན༔ བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས༔ ཤི་བའི་དུས་སུ་ཉེ་འབྲེལ་དང་ནོར་རྫས་དང་ལུས་ལ་སོགས་རྩིས་པོ་ཆེ་རྣམས་དང་
འགྲོགས་དབང་མི་ཡོང་སྟེ་མྱུར་དུ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ ཐམས་ཅད་བོར་ཏེ་འཆི་དགོས་པར༔ བདག་གིས་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་ནས༔ ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ༔

外器世间亦是无常：有各种成坏变化，四季变化而情况不一，日月升落等刹那也不常住。内情众生也是无常，正如《方广大庄严经》中说："三界无常如秋云，众生生死似舞蹈。"
此世间不会长久存在，终须死亡，无有任何可作为不死因缘之物。食物等虽是不死之因，但过量食用也会导致死亡。财物资具等虽是维生顺缘，但为了获取这些而死者不计其数。
寿命不住如河流或沙漏计时，《入行论》中说："日夜恒不住，此生常减损，从他无增益，我命岂不亡？"
死亡之时，无法与亲友、财物、自身等珍视之物相伴，而是迅速分离。《入行论》中说："舍一切而死，我尚未明了。"


 དེ་ཡང་འཆི་སྟེ་ངེས་པར་འཆི༔ ནམ་འཆི་ཆ་མེད༔ དུས་ལ་བབ་པའི་འཆི་བ་ལ༔ ཅིས་ཀྱང་མི་སྟོངས་བར་འཆི་སྟེ༔ རྒན་པ་འཆི་བ་ཡོལ་རྒྱུ་མེད༔ གཞོན་པ་ལ་མ་རན་བྱ་བ་མེད༔ དར་བབ་པ་ལ་འཆི་བས་མི་ཚུགས་བྱ་བ་མེད༔ ཁམས་ཆེ་ཆུང་དྲག་ཞན་མེད་པར་འཆི་བའི་རྒྱ་ལས་མ་འདས་ཏེ༔ སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས༔ ཅི་སྟེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ༔ མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི༔ རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡང་མི་རྟག་ན༔ ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་འདྲ་བ་ཡི༔ ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས༔ ཞེས་གསུངས༔ བསགས་པའི་ནོར་གྱིས་ཀྱང་མི་སྟོངས་ཏེ༔ ཡང་དེ་ཉིད་ལས༔ རྙེད་པ་མང་པོ་ཐོབ་གྱུར་ནས༔ ཡུན་རིང་དུས་སུ་བདེ་སྤྱད་ཀྱང༔ ཆོམ་པོས་འཕྲོག་པ་ཇི་བཞིན་དུ༔ སྒྲེན་མོ་ལག་པ་སྟོང་པར་འགྲོ༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་བས་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྟོངས་ཏེ༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཡི༔ ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལུས༔ རང་དང་མི་འགྲོགས་བྱ་ཁྱིས་ཟ༔ ཡང་ན་འབར་བའི་མེ་ཡིས་ཚིག༔ ཡང་ན་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འབྲུལ༔ ཡང་ན་ས་ཡི་དོང་དུ་སྦ༔ ཞེས་གསུངས་
སོ༔ དེ་ལྟར་འཆི་བ་ནམ་ཡོང་ཆ་མེད་དེ༔ མདོ་ལས༔ སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གཉིས༔ སྔོན་དུ་གང་འོང་གཏོལ་མེད་པས༔ སང་གི་ཚེས་ལ་མ་འབད་པར༔ ཕྱི་མའི་དོན་ལ་འབད་པར་རིགས༔ ཞེས་གསུངས༔ ད་ལྟ་ལུས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན༔ བྱད་བཞིན་མདངས་དང་ལྡན་པ༔ ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ༔ འཆི་བ་ཡིད་ཀྱི་དགུ་ལ་མི་བྱེད་པ་གཅིག༔ དེ་རིང་ལྟ་བུར་འཆི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ནས༔ ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཤོར་ནས་ཙོག་པུ་ཡང་མི་ནུས༔ བྱད་ཀྱི་བཀྲག་ཤོར་ཏེ༔ འོམ་པོ་བཀྲག་མེད་དུ་སོང༔ ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་ན་ཚ་ལ་ཚུགས་ཐབས་མེད༔ ཟུག་གཟེར་ལ་ཆོག་པ་མེད༔ སྨན་དང་དཔྱད་ཀྱང་མ་ཟུག༔ ཆོ་ག་དང་རིམ་གྲོས་ཀྱང་མ་ཕན༔ འཆི་བར་ནི་ཤེས༔ བྱ་ཐབས་ནི་མེད༔ གཉེན་གྱི་མཐའ་མས་ནི་བསྐོར༔ ཟས་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་ཟ༔ གཏམ་གྱི་ཐ་མ་ནི་ཟློ༔ དེ་ནས་དབུགས་དེ་ཆད་ནས་དེ་རིང་ཕན་ཆད་ཇི་ལྟར་གཅེས་པས་ཁྱིམ་དེར་མེད་དུ་མི་བཏུབ་པ་གཅིག་ཡིན་ཡང༔ རོ་དེ་ཁྱིམ་དུ་ཞག་མང་དུ་བཞག་མ་འོས་པར༔ མལ་དུ་ཁུར་ཐག་ཤར་གྱིས་བྲེས་ནས་རོ་ཁུར་གྱིས་རོ་ཁུར་ཏེ་ཕྱིར་འདོན་ཏེ༔ ལ་ལས་ནི་རོ་དེ་ལ་འཇུས་ཤིང་མཆོང་བ་ལྟར་བྱེད༔ ཁ་ཅིག་ནི་ངུ་ཞིང་གམ་པ་ལྟར་བྱེད༔ ལ་ལ་ནི་འབོག་ཅིང་བརྒྱལ་བ་ལྟར་བྱེད༔ གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ༔ འདི་ནི་ས་ཡིན༔
འདི་ནི་རྡོ་ཡིན༔ ཁྱོད་དེ་ལྟར་མ་བྱེད་ཅོལ་ཆུང་བ་སྐད་ཟེར༔ དེ་ཐེམ་པ་ཐལ་གྱིས་བརྒལ་ནས༔ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནང་དུ་མི་ལྡོག་ཅིང་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་ནས༔ འབུས་ཞིག་པའམ༔ ཁྱི་ཅེ་སྤྱང་ལ་སོགས་པས་ཟོས་པ་ཀེང་རུས་འཐོར་བ་དང༔ སྐྲ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་སུ་འཐོར་ཞིང༔ ཤ་ལ་སོགས་པ་བྱ་རོག་གིས་ཁྱེར་ནས༔ གོག་གོག་ཟེར་བ་མཐོང་བ་དང༔ ཆེ་གེ་མོ་ཤི་ལོ༔ རོ་གཅིག་འདུག་གོ་ཟེར་ནས་གཞན་གླེང་བར་འགྱུར་ཏེ༔ མདོ་ལས༔ བདག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཆི་འགྱུར་ཏེ༔ ཤི་ནས་གཞན་གྱི་གཏམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་འོང༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ལྟར་ཤི་བས་མི་ཆོག་ལས་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ༔ བསགས་པའི་ནོར་རྫས་ཞིང་ཁང་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དོ༔ དེ་ཡི་ཆེད་དུ་བསགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་རང་རང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ༔ རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པ་ལས༔ དུས་ཀྱིས་བསྙེན་ཏེ་རྒྱལ་པོ་འགྲོ་གྱུར་ན༔ ལོངས་སྤྱོད་རྫས་དང་ཉེ་དུ་རྗེས་མི་འབྲང༔ སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་གར་གནས་གར་འགྲོ་ཡང༔ ལས་ནི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང༔ ཞེས་དང༔ མདོ་ལས༔ ལུས་ནི་འཇིགས་རུང་ཉིད་དུ་འགྱུར་ངེས་ཏེ༔ སེམས་ནི་དབང་མེད་ལས་ཀྱིས་ཁྲིད་པར་བྱེད༔ ཅེས་
གསུངས༔ དེ་ཡང་ལས་དཀར་ནག་གི་འབྲས་བུ་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྨིན་ཏེ༔ ལས་བརྒྱ་པ་ལས༔ ལུས་ཅན་དག་གི་ལས་རྣམས་ནི༔ བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ༔ ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན༔ འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔

死亡是确定的，但何时死亡却无法确定。当死亡时刻到来时，无论如何都将死亡：老人不能避免死亡，年轻人不能说死亡为时过早，壮年人不能说死亡不能击倒我。无论体格大小、强弱，都无法逃脱死亡的范围。
正如论师勇士所言："即便佛陀之身，以相好庄严，金刚之身亦无常，何况如水中树木般，有情众生更何言？"
积聚的财富也无法避免死亡，同论中说："虽获众多财，长时享安乐，如同被盗夺，赤裸空手而离去。"
甚至自己的身体也不能避免死亡，《入行论》中说："以多苦所成，饮食所养身，不与己相伴，为鸟兽所食，或被烈火焚，或沉没水中，或埋于土坑。"
如是，何时死亡不可预知，经中说："明日与来世，二者谁先至不定，故不应努力为明日，应当为后世而勤勉。"
现在身体强健，容颜光彩照人，感受安乐，不会想到死亡。如果今天突然被死亡疾病袭击，身体失去力量，连蹲坐都无法做到；容颜失去光彩，变得黯淡无光；感受痛苦，病痛无法忍受，痛楚无休止，药物和治疗也无效，仪轨和修法也无益。知道将死，却无计可施，被亲人围绕，吃最后的食物，说最后的话语。
然后气息断绝，从今往后，即使是如何珍爱且家中不可或缺的人，但尸体不适合在家中停留多日。铺上担架绳索，抬起尸体带出门外。有些人抓住尸体跳跃般哀嚎，有些人哭泣悲伤，有些人大声喊叫似乎晕厥。其他人则说："这是泥土，这是石头，你别这样做，太幼稚了。"
尸体越过门槛，再也不会回家，被送往墓地，或被虫蚁分解，或被狗狼等吃掉成为散落的骨架，头发散布各处，肉被乌鸦叼走，发出"咕咕"声，人们说："某某死了，那里有具尸体"，成为他人谈论的对象。经中说："我必定会死亡，死后将成为他人谈资。"
如此死亡还不够，还会随业而行。积聚的财物、田地、房屋和妻子等将被他人享用。为此积累的罪业和不善将随自己而去，如《教王经》中说："若王因时至而离去，受用财物亲友不随行，此人无论住何处去何方，业如影子般恒随行。"
经中又说："身体必定成为可怕状态，心不由自主被业牵引。"
善恶业的果报永不会失去而会成熟，《百业经》中说："有情众生之诸业，即使百劫亦不失，因缘和合时节至，必将成熟为果报。"
;


 དེ་ཡང་ལས་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི༔ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྒྱུ་འབྲས༔ བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་འབྲས་དང༔ མི་གཡོ་བའི་ལས་འབྲས་སོ༔ དང་པོ་ནི༔ སྤྱིར་མང་ཡང༔ ལས་ཀྱི་ལམ་བསྡུས་པ་མི་དགེ་བཅུ་སྟེ༔ ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་གསུམ༔ ངག་གི་སྒོ་ནས་རྫུན་ལ་སོགས་པ་བཞི༔ ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ༔ དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དོན་གསུམ་གསུམ་སྟེ༔ དབྱེ་བ་དང༔ འབྲས་བུ་དང༔ ཁྱད་པར་སོགས་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ༔ དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༔ གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༔ ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ༔ དེ་ལ་དང་པོ་ནི༔ ཞེ་སྡང་གི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བ་དེ་དག་སྤྱད་ན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ༔ འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱད་ན་ཡི་དྭགས་སུ་འགྱུར་རོ༔ གཏི་མུག་གི་སྒོ་ནས་སྤྱད་ན་དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ ཆགས་
པས་ཡི་དྭགས་འགྲོ་བར་འགྱུར༔ ཞེ་སྡང་གིས་ནི་དམྱལ་བར་འཕེན༔ རྨོངས་པ་ཕལ་ཆེར་དུད་འགྲོར་འགྱུར༔ ཞེས་པ་དང༔ འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ༔ དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་མི་དགེ་བ༔ མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང༔ དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ༔ ཞེས་གསུངས༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང༔ འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ངེས་ཐར་ཞེས༔ ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་བདག་གིས་ནི༔ འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་རིགས༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ༔ ལས་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུ་ཡིན་ལ༔ གཞན་ཡང་འཇུག་པའི་ལས་དང་བསྟུན་ན༔ གཞན་གྱི་སྲོག་འདོན་པ་དང༔ སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་གཏོང་བ་དང༔ ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང༔ བདེན་པ་དྲང་པོར་སྨྲ་བ་དང༔ གཞན་མི་མཛའ་བ་རྣམས་བསྡུམ་པ་དང༔ ཞི་དེས་དང་གསོང་པོར་བཤད་པ་དང༔ དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང༔ ཆགས་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དང༔ བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་དང༔ ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ༔ དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང༔ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ༔ རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ༔ དབང་གི་འབྲས་བུ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་
ཤིང༔ དེ་ཡང་དགེ་བ་ང་རྒྱལ་དང་འདྲེས་པས་ལྷར་སྐྱེ༔ དགེ་བ་ཕྲག་དོག་དང་འདྲེས་པས་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ༔ དགེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་འདྲེས་པས་མིར་སྐྱེ་བར་གསུངས༔ དེ་བས་ན་ལས་ཕྲ་མོ་དག་ལའང་སྤང་བླང་བྱ་དགོས་ཏེ༔ དེ་ཡང་ཚོམ་ལས༔ སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་པས་ཀྱང༔ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འཇིགས་ཆེན་དང༔ ཕུང་ཁྲོལ་ཆེན་པོ་བྱེད་འགྱུར་ཏེ༔ ཁོང་པར་སོང་བའི་དུག་བཞིན་ནོ༔ ཞེས་གསུངས༔ དགེ་བའི་ལས་ཆུང་ངུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱིན་ཏེ༔ ཚོམ་ལས༔ བསོད་ནམས་ཆུང་ངུ་བྱས་པས་ཀྱང༔ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་བདེ་ཆེན་འདྲེན༔ དོན་ཆེན་དག་ཀྱང་བྱེད་འགྱུར་ཏེ༔ འབྲུ་རྣམས་ཕུན་ཚོགས་སྨིན་པ་བཞིན༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔

关于业果的分类：
非福德业因果、福德业因果和不动业因果。
首先，非福德业虽然有很多，但概括为十不善业：身体方面杀生等三种，语言方面妄语等四种，意识方面贪心等三种。每一种又各有三方面：分类、果报和特征等，应当详细了解。所有这些又可从烦恼角度分类、从数量角度分类、从对象角度分类。
其中，首先是从烦恼角度：以瞋恨心行十不善业将转生地狱；以贪欲心行则转生为饿鬼；以愚痴心行则转生为畜生。如经中所说："贪欲成饿鬼，瞋恨投地狱，愚痴多成畜生。"又说："贪瞋痴三毒，由此生不善，不善生苦痛，以及一切恶趣。"
《入行论》中说："从不善生苦，如何能定脱？日夜恒常时，我应唯思此。"
关于福德业因果，所谓业是指断除十不善即为十善业。此外，根据具体行为可包括：救护他人生命、广行布施、安住梵行、说诚实正直之语、调和不和者、柔和温顺语言、说有义之语、少贪知足、修慈悲等、趋入真实义理。
其果报有异熟果、等流果、增上果等广泛阐述。其中，善业夹杂傲慢转生为天神，善业夹杂嫉妒转生为阿修罗，善业夹杂贪欲转生为人。
因此，对于微细业也应当取舍，如《法句经》中说："造作小恶业，亦令后世生大怖畏及大祸患，如毒入腹中。"
即使小善业也能产生巨大果报，《法句经》中说："造作小福德，亦能引后世大乐，亦能成办大义利，如谷物丰盛成熟。"


 ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྨིན་པར་ངེས་ཏེ༔ དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཆུང་བ་ལས༔ མེ་ནི་གྲང་བར་འགྱུར་ཡང་སྲིད༔ རླུང་ནི་ཞགས་པས་ཟིན་ཡང་སྲིད༔ ཉི་ཟླ་ཐང་ལ་ལྷུང་ཡང་སྲིད༔ ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བསླུ་མི་སྲིད༔ ཅེས་གསུངས༔ དེ་ལྟར་ལས་བཟང་ངན་གྱིས་འཁོར་བའི་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ༔ ལས་བརྒྱ་པ་ལས༔ ལས་རྣམས་ཀྱང་ནི་སྣ་ཚོགས་པས༔ དེ་ཡིས་འགྲོ་འདི་སྣ་ཚོགས་བྱས༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐོ་དམན་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་
བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ༔ གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས༔ གང་དང་འགྲོགས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གྲོགས༔ གང་ལ་སྤྱད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མ་གཏོགས་བདེ་བའི་གོ་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད༔ དམྱལ་བ་ལ་ཚ་གྲང་གི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བ་ཡོད་དེ༔ བཤེས་སྤྲིང་ལས༔ འདི་ན་མི་གཅིག་མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱ་ཡིས༔ རབ་ཏུ་དྲག་བཏབ་སྡུག་བསྔལ་གང་ལགས་པ༔ དེས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལའང༔ འོལ་ཡང་མི་བགྱིད་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ༔ ཞེས་གསུངས༔ ཡི་དྭགས་ལ་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྲན་མི་བཟོད་པ་ཡོད་དེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ ཁ་ཅིག་ཁ་ནི་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ལ༔ ལྟོ་བ་རི་ཡི་ཁྱོན་ཙམ་བཀྲེས་པས་ཉན༔ མི་གཙང་གྱི་ནར་བོར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ༔ འཚལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་མ་ལགས་སོ༔ ཞེས་གསུངས༔ དུད་འགྲོ་ལ་གླེན་ཞིང་གཏི་མུག་པ་དང༔ བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཡོད་དེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ དབང་མེད་གཞན་དག་རྡོག་པ་ལག་པ་དང༔ ལྕགས་དང་ལྕགས་ཀྱུ་གདབ་པས་འདེབས་ཏེ་བཀོལ༔ ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་བལ་དང་རུས་པ་ཁྲག༔ ཤ་དང་པགས་པའི་ཆེད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱ་བ་ཡིན༔ བདེ་འགྲོ་ལྷ་མིར་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་
ལས་མི་འདའ་སྟེ༔ འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཡི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐོབ་ཀྱང༔ མཐར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཏེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༔ འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས༔ དེར་མ་ཟད་ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ལྟ་བུའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་ཀྱང༔ མཐར་འཆི་འཕོ་ཞིང་ལྟུང་བ་ཡིན་ཏེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ བརྒྱ་བྱིན་འཇིག་རྟེན་མཆོད་འོས་གྱུར་ནས་ཀྱང༔ ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སླར་ཡང་ས་སྟེང་ལྷུང༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ དེར་མ་ཟད་ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པ་ལྟ་བུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས༔ བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་ཐོབ་ཀྱང་མཐར་ལྷུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར༔ མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་པ་ཡི༔ སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བརྟེན་འཚལ་ལོ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ དེ་ལ་མི་ཡི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བགྱིས་ན༔ སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་ཆུ་བོ་བཞིས་ཐོག་དྲངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་དེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ མངལ་འཇུག་གི་མདོ་ལས༔ དེ་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ༔ རྒས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ ན་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ འཆི་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་
སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ ཡོད་པ་བསྲུང་དཀའ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ལ༔ དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་བཞིར་གསུངས་ཀྱང༔ ཕལ་ཆེར་མངལ་ནས་སྐྱེའོ༔ འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན༔ དང་པོ་སྲིད་པ་བར་དོ་ནས་མངལ་དུ་འཇུག་ཁར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་ཅིང༔ མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་ཀྱང༔ ཚ་གྲང་ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་དཔག་མེད་ཡོད་དོ༔

业的异熟果报绝不会失去而必定成熟，如《小念处经》中说："火或变成冷，风或被绳捕，日月或坠地，业报不欺诳。"
如是，善恶业造就轮回中各种苦乐，《百业经》中说："诸业亦种种，由此生多样众生。"
无论出生于轮回高处或低处，都是苦的本性：无论生于何处都是苦处，无论与谁相处都是苦伴，无论享用什么都是苦受用，除此之外没有丝毫安乐机会。
地狱有剧烈而长久的寒热之苦，《致友书》中说："此处一人被三百短矛，猛力刺击所生苦，与地狱中小苦相比，不及小部分亦不能比。"
饿鬼有无法忍受的饥渴之苦，如云："有些口如针眼，肚如山丘被饥折磨，连扔弃的少许不净物，也无力寻求。"
畜生愚蠢痴钝，有难忍的役使之苦，如云："无力被他鞭棍手，铁钩等物击打役使，有些为珍珠羊毛骨血，肉和皮毛等而被杀。"
这三种称为苦苦。即使转生天人善趣也不超出痛苦，所谓变苦，如转轮王般的境界虽获得，最终也会变为痛苦，如云："即使成为转轮王，轮回中仍会成为奴仆。"
不仅如此，即使获得如天帝般的身体和受用，最终也会死亡堕落，如云："帝释成为世间所敬，业力驱使后又坠地。"
更有甚者，如梵天王般离欲，获得禅定三昧之乐，最终也会堕落，如云："梵天离欲获乐后，后成无间火薪柴，感受无尽痛苦。"
就人类痛苦而言，始于生老病死四暴流，有无量痛苦，如《入胎经》中说："如是，生亦是苦，老亦是苦，病亦是苦，死亦是苦，爱别离亦是苦，怨憎会亦是苦，求不得亦是苦，所有难保亦是苦。"
首先，生是一切其他苦的根本。虽然说有四种生处，但大多数从胎生。就此而言，首先从中阴身入胎时有不可思议的痛苦；入胎后也有寒热疾病等无量痛苦。
;


 གཞན་ཡང་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང༔ དྲི་མི་ཞིམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང༔ མུན་ནག་གི་འདུ་ཤེས་དང༔ བཙོན་རའི་འདུ་ཤེས་དང༔ ཡོངས་སུ་སྐྱེས་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ༔ མངལ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་པགས་པ་བཤུས་ནས་རྩིག་ཟུར་ལ་བྲད་པ་ཙམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དེ༔ སློབ་སྤྲིང་ལས༔ ཤིན་ཏུ་མི་གཙང་དྲི་ང་གཙེ་བས་འགག༔ རབ་ཏུ་དོག་པ་མུན་ནག་འཐིབ་པོར་འདུག་པ་ཡི༔ མངལ་གནས་དམྱལ་བ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་དེ་ཞུགས་ནས༔ ལུས་ཀྱང་བསྐུམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོར་གནས་དགོས་སོ༔ ཞེས་གསུངས༔ རྒས་
པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ༔ མདོར་ན་བཅུའོ༔ དེ་ཡང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང༔ དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་དང༔ པགས་པ་དང༔ ཁ་དོག་དང༔ མཐུ་སྟོབས་དང༔ གཟི་བརྗིད་དང༔ བསོད་ནམས་དང༔ ནོར་མེད་པ་དང༔ སེམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང༔ གནས་སྐབས་འདས་ཤིང་ཚེའི་འཇུག་བསྡུ་བས་སོ༔ དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེ་རོལ་པ་ལས༔ རྒས་པས་གཟུགས་སྡུག་གཟུགས་ནི་མི་སྡུག་བྱེད༔ རྒས་པས་གཟི་བརྗིད་འཕྲོག་ཅིང་མཐུ་སྟོབས་ཉམས༔ རྒས་པས་བདེ་བ་འཕྲོག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད༔ རྒས་པས་འཆི་བྱེད་རྒས་པས་མདངས་ཀྱང་འཕྲོག༔ ཅེས་གསུངས་སོ༔ ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ༔ མདོར་ན་བདུན་ཏེ༔ དེ་ཡང་ན་ཟུག་དྲག་པོས་བཏབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང༔ དཔྱད་རྩུབ་མོ་བྱེད་པ་དང༔ སྨན་ཚ་བ་བསྟེན་པ༔ བཟའ་བཏུང་འདོད་པ་འགོག་པ༔ སྨན་པའི་ངོ་བསྲུང་བ༔ ཡོ་བྱད་ཟད་པ༔ ཤི་དོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཡོད་དོ༔ དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་རོལ་པ་ལས༔ ནད་བརྒྱ་མ་སྤངས་ནད་འཐིབས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས༔ འགྲོ་བ་གཙེས་ཏེ་མི་ཡི་ཡི་དྭགས་བཞིན༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ༔ རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས༔ རྒྱལ་པོ་
ཆེན་པོ༔ དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བདག་གི་གསལ་ཤིང་གིས་ཟུགས་ཏེ༔ རྒྱགས་པ་དང་ནི་བྲལ༔ སྐྱབས་ནི་མེད༔ མགོན་ནི་མེད༔ དཔུང་གཉེན་ནི་མེད༔ ནད་ཀྱིས་ནི་གདུང༔ ཁ་ནི་སྐམ༔ བཞིན་འགྱུར༔ རྐང་ལག་ནི་གཡོབ༔ ལས་ནི་མི་ནུས༔ ཁ་ཆུ་འོང༔ སྣབས་དང༔ གཅིན་དང་ངན་སྐྱུགས་ཀྱིས་ནི་ལུས་ལ་གོས༔ སྒྲ་ངར་ངར་པོ་ནི་འདོན༔ སྨན་པས་ནི་བོར༔ མལ་གྱི་ཐ་མར་ནི་ཉལ༔ འཁོར་བའི་ཆུ་རྒྱུན་དུ་ནི་ནུབ༔ གཤིན་རྗེའི་མིས་ནི་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག༔ དབུགས་རྒྱུ་བ་ནི་ཆད༔ ཁ་དང་སྣ་ནི་གདངས༔ འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འདོར༔ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ནི་འགྲོ༔ སྐྱས་ཆེན་པོ་ནི་འདེགས༔ མུན་ནག་ཆེན་པོར་ནི་ཞུགས༔ གཡང་ས་ཆེན་པོར་ནི་ལྷུང༔ རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ནི་ཁྱེར༔ ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་ནི་བདས༔ ས་ཚུགས་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་འཁྱམས༔ ནོར་བགོ་བཤའ་བྱ་བ་ནི་མེད༔ ཀྱི་ཧུད་ཕ༔ ཀྱི་ཧུད་མ༔ ཀྱི་ཧུད་བུ༔ ཞེས་ནི་ཟེར་ཏེ༔ དེ་ཡི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་མ་གཏོགས་པ་སྐྱབས་དང་མགོན་དང་དཔུང་གཉེན་ནི་གཞན་མེད་དོ༔ ཞེས་གསུངས༔ སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི༔ ཕ་མ་བུ་ཚ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཤི་བའི་ཚེ༔ མྱ་ངན་དང༔ གདུང་བ་དང༔ སྨྲེ་ངག་དང༔ ངུ་འབོད་ལ་
ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་དོ༔ མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི༔ དགྲ་སྡང་བས་ཉེན་པའི་ཚེ་འཐབ་རྩོད་དང༔ བརྡེག་བཙོག་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཡོད་དོ༔ སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་གོ་སླའོ༔ ལྷ་མིན་ལ་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་སྟེང་དུ་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་དང༔ འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ༔

此外，还会生起不净观想，不悦气味观想，黑暗观想，牢狱观想，以及终将出生的观想。从母胎出生时，有如皮肤被剥离并擦过墙角般的痛苦。《致友书》中说："极不净臭味逼迫，非常狭窄黑暗浓密，住在如地狱般胎中，身体蜷曲必须忍受大苦。"
老的痛苦也无量，简言之有十种：容貌变化、头发变化、皮肤变化、肤色变化、力气变化、威光变化、福德变化、财富丧失、心智变化、时光流逝而寿命终结。如《方广大庄严经》中说："老使美貌变丑陋，老夺威光损力气，老夺安乐生痛苦，老致死亡夺光彩。"
病的痛苦也无量，简言之有七种：剧痛折磨之苦，接受粗暴治疗，服用苦药，禁止想要的饮食，顺从医嘱，财物耗尽，害怕死亡之苦。如《方广大庄严经》中说："百病缠身痛苦逼，众生如同人间饿鬼。"
死亡的痛苦也无量，《教王经》中说："大王，如是死神之刺刺入时，远离骄傲，无有依怙，无有守护，无有援助，被疾病煎熬，口干面变，手脚抽搐，无力行动，口水流出，鼻涕、尿液和呕吐物沾染身体，发出刺耳声音，医生放弃，卧于终床，沉没轮回之水流，因阎罗使者恐惧战栗，呼吸断绝，口鼻张开，舍弃此世，前往他世，担负重担，进入大黑暗，坠入大悬崖，被大海冲走，被业风驱逐，漂泊无依之地，无法分配财产，哀叹'呜呼父！呜呼母！呜呼子！'。大王，那时除了佛法，别无依怙、保护和援助。"
爱别离苦是指：父母子女等心爱之人死亡时，有悲伤、忧愁、哀叹、哭泣等无量痛苦。
怨憎会苦是指：被敌人威胁时有争斗、殴打等诸多痛苦。
后两种苦（求不得苦和所有难保苦）易于理解。
阿修罗有与天人相似的苦，此外还有傲慢、嫉妒和争斗之苦。
;


 དེ་ལྟར་ཡང༔ ལྷ་མིན་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷ་ཡི༔ དཔལ་ལ་སྡང་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ༔ ཞེས་གསུངས༔ འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་ཡང་ལྷ་མིན་དང་འཐབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང༔ འདོད་པས་མ་ངོམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང༔ སྤ་བཀོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༔ བཅད་པ་དང་འབྲལ་བ་དང༔ གསོད་པ་དང༔ སྤྱུགས་པ་དང༔ འཆི་འཕོ་བ་དང༔ དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་མྱང་བར་འགྱུར་ཏེ༔ ཇི་སྐད་དུ༔ ལྷའི་བུ་འཆི་བ་ན་ལྟས་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ༔ གོས་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར༔ མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིང་པར་འགྱུར༔ མཆན་ཁུང་གཉིས་ནས་རྔུལ་འབྱུང་བར་འགྱུར༔ ལུས་ལ་དྲི་ང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར༔ རང་གི་སྟན་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས༔ བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཏིང་འཛིན་གྱིས་མྱོས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ༔ དེས་ན་འཁོར་བའི་གནས་འདི་ནི་སྡུག་
བསྔལ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་མེ་འབར་བའི་ཁང་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ༔ དཔལ་མགོན་བྱམས་པའི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དམྱལ་མེས་ཉམས༔ ཡི་དྭགས་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པས་ཉམས༔ དུད་འགྲོ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟས་ཉམས༔ མི་དག་འཚོ་བ་ཐུང་བས་ཉམས༔ ལྷ་དག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས༔ འཁོར་བ་ཁབ་ཀྱི་རྩེ་ཙམ་ལ༔ བདེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན༔ ཞེས་གསུངས༔ ཞེས་པ་འདི་ཡང་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་གླིང་པས་གཏེར་ཚབ་ཏུ་སྦས་པ་ཡིན་ནམ་བསམ། རྔོད་ཧོམ་འཕྲང་ལྕགས་ཀྱི་སྒོ་མོའི་གཡོན་ཟུར་ནས་རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོས་འཕྲལ་དུ་གདན་དྲངས་པའོ།

如是，《经》中说："阿修罗由于自然而然地嫉恨天人的荣华，因此内心有极大痛苦。"
欲界天神也有与阿修罗争战之苦、欲望不满足之苦、轻蔑之苦、割断、分离、杀戮、驱逐、死亡等这样的痛苦，如经中说："天子死亡时有五种征兆：衣服变得有污垢，花鬘变旧，两腋下流汗，身体发出臭味，对自己的座位感到不喜悦。"
禅修者有陶醉于禅定等习气垢染的无量痛苦。因此，轮回之处具有大苦之本性，如同燃烧的火宅。
吉祥怙主弥勒说："地狱众生被地狱火损坏，饿鬼被饥渴所损坏，畜生被相互吞食所损坏，人类被短命所损坏，天人被放逸所损坏，整个轮回如针尖般大小，永无安乐。"
此文也许是大持明者桑杰林巴作为伏藏替代品而埋藏的。持明者嘉措宁波从恩哦洪昌拉杰门（铁门）左角立即取出。
;


། །།
བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཟབ་དཀོན་མཆོག་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ། རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོ།

嘎东巴钦波央扎贡秋吉堆之支分共同前行。持明加曹宁波。
;


